--------------------------------------------------------------------------------

-R-




Radyasyon : Enerjinin elektromanyetik dalgalar ya da parçacıklar halinde yayılması.

Radyoaktiflik : Çekirdeğinin kararsızlığından dolayı bir atomun kendiliğinden, sürekli olarak çeşitli ışımalar yaparak enerji yayması.

Radyoaktif izleyici : Biyolojik ve kimyasal süreçlerin izlenmesinde kullanılan radyoaktif özelliğe sahip izotoplar.

Radyoaktif olay : Atomun çekirdeğinde meydana gelen herhangi bir değişiklik.

Radyoaktif serpinti : Bir nükleer patlama sonucu atmosfere yayılan radyoaktif atıkların rüzgar ya da yağm***a tekrar yeryüzüne inmesi.

Radyografi : X ya da gama ışıması yardımı ile film ya da duyarlı plaka üzerinde görüntü elde etme yöntemi.

Radyoizotop : Bir elementin radyoaktif özellik gösteren izotopları.

Raoult Kanunu : Çözeltinin uçucu olan bir bileşieninin buhar basıncı, bu bileşenin mol kesri ile saf sıvısının buhar basıncı çarpımına eşittir.

Rutherford atom modeli : Atomun çekirdeğinde proton bulunup, çekirdeğin etrafında tıpkı güneş sistemindeki gezegenler gibi dönen elektronlar mevcuttur.

-S-




s–bloku : Periyodik tablonun sol tarafında metal atomların oluşturduğu blok.

Sabit : Bir fiziksel niceliğe ait değişmez değer. Örneğin : Işık hızı ve Avogadro sayısı birer sabittir.

Sabit oranlar kanunu : Herhangi bir bileşiği oluşturan maddelerin kütleleri arasında daima sabit bir oran vardır.

Sert su : Sabun ile köpük oluşturmayan su. Eğer su içerisinde sertliğe sebep olan HCO3– iyonu ve buna bağlı katyonlar var ise bu tür sulara geçici sertliğe sahip sular denir. Eğer sertliğe HCO3– den başka (SO4–2 gibi) iyonlar sebep oluyorsa böyle sulara kalıcı sertliğe sahip sular denir.

Seyreltik çözelti : Göreceli olarak az miktarda çözünen içeren çözelti.

Seyreltme : Bir çözeltinin konsantrasyonunun, çözeltiye çözücü eklemek sureti ile azalması.

Sıcaklık : Termal ilişki içindeki maddeler arasında meydana gelen ısı akışını tanımlayan fiziksel özellik.

Sıvı : Maddenin hali. Kütlesi ve hacmi belli olan fakat belirli bir şekli olamayan maddedir. Bu yüzden içine konulduğu kabın şeklini alır.

Sıvı basıncı : Sıvı tarafından birim yüzeye uygulanan basınç.

Sıvı – buhar basıncı : Buhar fazına geçen, sıvı moleküllerinin uyguladığı basınç.

Sıvı – buhar dengesi : Bir sıvıdaki moleküllerin sıvı fazdan, gaz fazına geçme (buharlaşma) hızları ile gaz fazından, sıvı fazına geçme hızlarının (yoğunlaşma) eşit olması hâli..

Standart sıcaklık ve basınç : 273,15 K veya 0°C ve 101,33 kPa veya 1 atm (760 mmHg).

Stokiyometri : Kimyasal reaksiyonlardaki giren maddelerle, ürünler arasındaki kütle ilişkileri.

Soğutma etkisi : Buharlaşma olan ortamda, ortalama kinetik enerjileri fazla olan moleküllerin sıvıdan, gaz fazına geçmelerinden dolayı ortamın kinetik enejisinin azalması yani ortamın soğuması.

Soygaz : Kimyasal reaksiyonlara karşı ilgisiz elementler. Periyodik tablodaki 8A grubu elementleri.İnert veya asal gaz olarakta bilinirler.

Sulu çözelti : Çözücüsünün su olduğu çözelti.

-U / Ü-



Uçucu sıvı : Moleküller arasında çekim kuvveti ve kaynama noktası düşük , buna karşılık buhar basıncı yüksek olan sıvı.

Uçucu olmayan sıvı : Moleküller arasında çekim kuvveti ve kaynama noktası yüksek, buna karşılık buhar basıncı düşük olan sıvı.

Uyarılmış hâl : Temel haldeki bir elektronun, dışarıdan enerji verilerek daha kararsız olan bir dış yörüngeye çıkarılması hâli.

Ürün : Kimyasal reaksiyon sonucu oluşan maddeler.

--------------------------------------------------------------------------------

-Y-



Yanma : Isı ve ışık yayan reaksiyondur. Genelde organik maddelerin havadaki oksijenle reaksiyona girerek karbondioksit ve su oluşturduğu reaksiyonlara yanma reaksiyonu denir.

Yapay radyoaktiflik : Radyoaktif olmayan bir çekirdeğin yüksek enerjiye sahip çeşitli tanecikler ile bobardımanı sonucu kararsız hale getirilmesi.

Yoğunlaşma : Ortalama kinetik enerjileri düşük olan gaz fazındaki moleküllerin sıvı fazına geçmeleri.

Yük : Nötr bir yapı olan atomdan, elektron uzaklaştırarak ya da elektron ilave ederek oluşturulan elektrik miktarı.

Yükseltgen : Kimyasal reaksiyonlarda elektron alarak (indirgenerek) karşısındakini yükseltgeyen madde.

Yükseltgenme : Elementlerin elektron vererek bir değerlikten daha yüksek değerliklere geçmesi.

Yükseltgenme basamağı : Bir elementin elektron alarak veya elektron vererek aldığı değerlik, elektriksel yük.

Yükseltgenme reaksiyonu : Elementlerin, oksijenle yaptığı reaksiyon.

Yüzey gerilimi : Moleküller arası çekim kuvvetinden dolayı sıvının yüzeyinde oluşan kuvvet.

Yüzde kütle : Bir elementin, 100 gram bileşiğindeki kütlesi.

Yüzde Verimi : Bir kimyasal tepkimeden elde edilen ürünün, aynı tepkimeden kuramsal olarak elde edilebilecek ürün miktarına bölünerek bulunan ve yüzde ile ifade edilen miktarı.

-Z-



Zincirleme reaksiyon : Nükleer fizyon reaksiyonundan 235U gibi bölünebilen çekirdeklerin nötron kaparak yeni çekirdeklere bölünmesi ve daha fazla sayıda nötron oluşturması. Oluşan bu yeni nötronlar sayesinde reaksiyon büyüyerek ilerler.